Wat kan je school(bestuur) vandaag invoeren/doen waardoor jouw werkdruk verlicht wordt?

676 Tappers gaven antwoord op deze vraag. Af en toe was er een leeg veld of een niet van toepassing. Er bleven 667 echte antwoorden over. Daarvan waren er 5 in de trant van dat weet ik niet, ?, of ik ben ook benieuwd en 9 met de strekking: ik ervaar geen werkdruk of ‘geen’ of mijn bestuur is daar al heel goed mee bezig. Ook uitspraken “Ik ervaar niet veel werkdruk en dat is 100% dank zijn mijn directeur. De stichting zou hem moeten vragen wat hij nou anders doet dan andere directeuren”, “Niets. Er is niets mis met een beetje werkdruk en hectiek. We hebben bijna 8 weken overwerkcompensatie…” of “Niet nodig. Druk ontstaat door randzaken. Zelf nee leren zeggen.” vallen daar onder.

De overgebleven 653 inhoudelijke antwoorden hebben we gegroepeerd. Het bleek voor een behoorlijk deel van de Tappers nog best lastig om de toelichting bij de vraag ( “Voor vandaag mag je ook ‘per direct’ of ‘op zeer korte termijn’ lezen. Het gaat om iets wat makkelijk in te voeren of te regelen is. Noem 1 concrete maatregel/actie.”) te volgen. Zo stonden er af en toe meer maatregelen in een antwoord. Ook kwam het voor dat volgens deelnemers niet de school of het schoolbestuur aan zet was, maar Den Haag. En uiteraard waren er ook oplossingen die niet makkelijk in te voeren zijn (maar die wel een hoop verlichting zouden brengen). We waarderen alle input altijd zeer, en daarom hebben we besloten om alle antwoorden mee te nemen. Als we alle uitspraken lostrekken, komen we op 791 suggesties.

Het gaat te ver voor deze blog om alles precies te categoriseren en tellen. Wel kunnen we grofweg wat thema’s onderscheiden. Dat zijn:
Kleinere klassen
Onderwijsassistenten/meer handen in de les
Lessen en lesvoorbereiding als kern
Administratie en verantwoording
Personeel voor niet-lesgebonden taken (surveilleren, pleinwacht, administratie, absentieregeling)
Procedures, systemen en communicatie

Deze deelnemer vatte het aardig samen: “Kleinere groepen, minder administratie, minder taken buiten het lesgeven om, minder studiemomenten, minder dingen organiseren”

Opvallend zijn de opmerkingen over taakuren en opslagfactor. Men wil meer tijd en rust voor de lessen. Dat betekent minder lessen per leraar, maar ook echt tijd hebben voor je voorbereiding en het nakijken. Hierbij wordt vaak de opslagfactor genoemd en alle ‘onzichtbare taken’ die er bij horen maar waar je op papier geen tijd voor krijgt. “Basis uren voor basiszaken: mail bijvoorbeeld” Meer duidelijkheid over wat er wel en niet onder de opslagfactor valt is gewenst. De verwachting is dat de opslagfactor daarmee ook verhoogd moet worden, zodat er minder ruimte is voor taakuren. En dat is ook welkom, gezien de vele opmerkingen over extra activiteiten die buiten de kern en taak van onderwijs/leraar vallen. Het minderen van deze taken voor de leraar kan mogelijk ook zorgen voor een andere veelgenoemde aanpassing: eens in de zoveel tijd tijd hebben om de administratie te doen. Uitgeroosterd worden of hier de studiedagen voor gebruiken. Of zoals een deelnemer zegt: “5 dagen betaald = 4 dagen voor de klas + 1 dag voorbereiding en professionalisering. Investering die zich over jaren gaat uitbetalen”

Om leraren zich echt op hun kerntaak te kunnen laten focussen, wordt door veel deelnemers de inhuur van ondersteunend personeel (of bijvoorbeeld studenten) voor niet-lesgebonden taken voorgesteld. Denk aan surveilleren, administreren, opvolgen van absentie, inplannen van oudergesprekken en dergelijke. Ook het invallen voor (zieke) collega’s of het opvangen van een klas wordt als belastend gezien (zie verderop voor de vraag die we hierover stelden!). Ook vakleerkrachten voor bijvoorbeeld gym en muziek zou de werkdruk kunnen verlichten.
Er zijn ook taken die erbij komen die eigenlijk door niet-onderwijsprofessionals gedaan kunnen worden, zoals de schoonmaak van het lokaal of het herinrichten van het schoolplein.

Veel Tappers geven aan aan zinloze administratie te doen (zie ook onze vorige blog), en zouden graag heldere afspraken hebben over wat echt moet, maar ook vertrouwd willen worden op hun professionaliteit. Aandacht en waardering krijgen wordt overigens ook meermaals genoemd.

Tot slot valt op dat er redelijk wat verbeterd kan worden aan procedures (omgaan met slecht gedrag bijvoorbeeld), systemen en communicatie. Met name het te hoge aantal vergaderingen (die niet altijd zinvol zijn) en irrelevante mails en de jaarplanning en rooster die steeds last minute weer veranderen zouden aangepakt moeten worden.

Kleinere klassen wordt veel genoemd, maar kan niet altijd bewerkstelligd worden. Daar moeten genoeg leraren voor zijn. Met behulp van incidentele gelden zoals het NPO was dit de afgelopen waren wat meer mogelijk, maar zoals we eerder schreven: dat geld komt nu ten einde en dat kan best gevolgen hebben voor de werkdruk…..

Tot slot enkele reacties om de thema’s lessen en lesvoorbereiding als kern , administratie en verantwoording,
personeel voor niet-lesgebonden taken en procedures, systemen en communicatie te illustreren.

“Een betere verdeling van de taakuren onder de collega’s. In ons team zijn er collega’s met + 165 en collega’s met – 40”
“Wij hebben taken zoals gala, excursies, etc. waar geen uren voor zijn. Wij doen dit extra naast onze reguliere uren. Dat kost veel tijd en energie”
“Een vast moment organiseren waar toetsen ingehaald kunnen worden gedurende de week zodat docenten dat niet meer zelf hoeven te regelen.”
“Meer professionaliteit vragen van enkele collega’s.”
“Tijdens les van een vakleerkracht administratief werk mogen doen (mag nu niet, wordt wel van werkdrukgelden betaald)”
“Toestaan dat ik in mijn hoofd evalueer en niet op papier omdat ik fulltime werk. Ik weet prima wie ik de volgende dag nog even erbij moet pakken of iets dergelijks. Dit opschrijven is echt zonde als je alleen werkt zonder duo”
“Stoppen met alle hersenloze, maar tijdintensieve, nutteloze randzaken (bv rapporten in insteekhoesjes stoppen, vegen lokaal enz enz)”
“Minder emailtjes met daarin een opdracht: even dit controleren, even dit lezen, even dit invulken, even dit met je lln bespreken en dat dan steeds binnen 2 dagen. Hier valt niet op te plannen.”
“Uren compenseren, waarvan uitgegaan wordt dat je dat er gewoon even bij doet.”
“Overleggen, cursussen, commissies en administratie beperken. Eén cursus per jaar is meer dan genoeg, twee is teveel.”
“Collega’s die wel overeind blijven niet opzadelen met de uren van de collega’s die uitvallen”
“Mij ruimte geven aan mijn eigen rooster te sleutelen en mij de vrijheid geven om zelfs bepaalde activiteiten te schrappen tbv de andere lessen en mijn eigen welzijn.”
“Lessen (in overleg) laten vervallen voor bijscholingen en nakijken van examens, toetsen en praktijkwerk. Nu moet dat meestal nog na volle lesdagen van 6-8 uur of in mijn eigen tijd”
“Zorgen dat leerlingen die zich voortdurend misdragen aangepakt worden. Er is sprake van veel agressie en ander grensoverschrijdend gedrag. Leerlingen gedragen zich steeds uitdagender.”
“Minder extra activiteiten inplannen, denk aan gratis voorstellingen die heel veel voorbereiding kosten en die niet gepland waren maar ingepland worden omdat het gratis is…”
“Mijn rooster beter verdelen over de week. Nu 2-6-1-6 u.”
“Afstappen van zgn ‘verplichte’ (door inspectie) administratieve zaken. Iedereen moet zich beter laten informeren over wat nodig / gewenst en wat niet noodzakelijk.”
“Overbodig maken van plannen waarin je gegevens die al ergens staat nogmaals over moet nemen.”
“Ontwikkelde toetsen, lesvormen, coach materialen, presentaties, enz verplicht centraal opslaan. Ter inspiratie en om werkdruk te verlagen”
“Dagen in het jaar inroosteren om de groepsanalyses en groepsplannen te vullen. En daarbij meteen een lesplan te kunnen maken om de komende weken te kunnen vullen.”
“De verplichte communicatie met ouders een stuk verminderen.”
“Ik kreeg vorige week een e-mail waarin stond dat we niet verplicht de rapportvergadering over onze brugklas hoefden laten doorgaan. Mijn klasje loopt prima en met/over de enkele leerling die moeite heeft, heb ik regelmatig gesprekken. Geen rapportvergadering van een halfuur waarin iedereen zijn zegje wil doen en er niets verandert, is zeker een werkdrukverlichting.”
“Opvang van uitgevallen lessen niet door docenten laten uitvoeren”
“Goede pedagogisch sterke conciërge”
“Een eventmanager die zich bezig houdt met alle niet direct onderwijsgerelateerde zaken zoals vieringen, sportdagen en schoolreisjes of uitstapjes. Zodat de tijd van de leerkracht optimaal benut wordt voor het lesgeven en alles wat daarbij hoort.”
“Dat ik daadwerkelijk pauze heb zonder de leerlingen. Nu eet ik met leerlingen en sta ik ook vaak op het plein. Ik geef dus even geen les, maar voelt niet als pauze.”

Het beeld dat we krijgen is niet nieuw. En, het doet ons denken aan vragen die we al eerder stelden en bespraken over aantal mails, vaste procedures, administratie etc. Je vindt die vragen allemaal terug in onze maandoverzichten en doorzoekbare database met vragen. Jullie reacties leveren ons ook weer inspiratie op voor het herhalen van die vragen of het stellen van nieuwe vragen. In het vervolg van deze blog gaan we in op een aantal genoemde onderwerpen en proberen een beeld te geven van hoe vaak iets voorkomt (dat is sowieso een van de redenen dat we bestaan…). Het ene resultaat is recenter dan het andere.

We starten met een heel recent resultaat: het overnemen van lessen van collega. Een meerderheid van de Tappers heeft de afgelopen 3 maanden lessen van een collega overgenomen (figuur 1). Maar bij een minderheid van de deelnemers uit het primair en voortgezet onderwijs is het (ook) andersom geweest (figuur 2)! Kruisen we de beide vragen, dan zien we dat van de 610 deelnemers die lessen overnam, 42% lessen heeft kunnen laten overnemen door een collega (figuur 3). De meerderheid kon dat dus niet. Van de 525 Tappers die geen lessen overnam, heeft de meerderheid ook geen lessen laten overnemen. Conclusie: het overnemen van een les komt erbij, en er staat lang niet altijd een vergelijkbare actie tegenover. Echt grote gevolgen voor de ervaren werkdruk lijkt het wel of niet overnemen van lessen van een collega niet te hebben als we de overneemvraag kruisen met onze werkdrukvraag (figuur 4). Er is wel een klein verschil te zien.

Figuur 1
Figuur 2
Figuur 3
Figuur 4

Ook genoemd als concrete werkdrukverlichting is de communicatie met ouders, zoals de verplichte maandbrieven. Ook hier hebben we recent vragen over gesteld. We hebben ons gericht op het communiceren met de gehele oudergroep. Dat is iets dat met name in het primair en speciaal onderwijs voorkomt (figuur 5). In de andere sectoren wordt niet of alleen met individuele ouders gecommuniceerd. In het voortgezet onderwijs gaat het om een kleine 40% van de deelnemers die met de gehele oudergroep communiceert. 95% van de deelnemers in het primair onderwijs communiceert via een app of platform (figuur 6). Nieuwsbrieven en e-mails komen minder vaak voor. 53% van de deelnemers uit het primair onderwijs geeft aan dat er schoolafspraken zijn over de frequentie van de communicatie (figuur 7). Slechts 11% geeft aan dat het in de opslagfactor zit, en 5% dat het bij de taakuren hoort. Dit lijkt daarmee een taak die er gewoon bij komt, waarvan je geacht wordt dat je hem doet, maar waar je niet echt tijd voor krijgt. Dit concludeerden we hierboven ook. We kregen recent ook een opmerking van een deelnemer of zaken als mails en teams, en hoe makkelijk iemand je nu kan bereiken, maar je eigenlijk geen tijd hebt om daar echt goed op te reageren of dat je al snel dergelijke zaken in je voorbereidingstijd doet, met als gevolg dat je je lessen voorbereidt in het weekend….

Figuur 5
Figuur 6
Figuur 7

Er stond ook een opmerking over het hebben van pauze. Wij hebben dit afgelopen week bevraagd. Onder pauze verstaan we geen verantwoordelijkheid voor leerlingen/studenten/cursisten en geen ingeplande andere taken (zoals een vergadering). Een deelnemer gaf aan wat voor verlichting zou kunnen zorgen: “Dat ik daadwerkelijk pauze heb zonder de leerlingen. Nu eet ik met leerlingen en sta ik ook vaak op het plein. Ik geef dus even geen les, maar voelt niet als pauze.” Toch is het niet hebben van pauze iets dat minder vaak voor lijkt te komen. Een meerderheid heeft op de dag dat wij het vroegen wél een pauze gehad (figuur 8).

Figuur 8

Over de administratie schreven we al in onze vorige blog, maar in de archieven vonden we ook nog deze vraag: Er worden werkzaamheden van mij gevraagd die voor mijn gevoel alleen dienen ter controle en/of het verzamelen van gegevens/’bewijs’. Deze sluit aan bij de opmerkingen in onze vraag rondom werkdrukverlichting over groepsplannen, invoeren van gegevens op meerdere plekken, veel toetsen en verantwoording afleggen. 59% van de deelnemers uit het primair onderwijs is het (helemaal) eens met de stelling. In het voortgezet onderwijs is dat 51% (figuur 9)

Figuur 9

Tot zover deze week! Het heeft ons in elk geval weer de motivatie gegeven om nog vaker naar een aantal concrete ervaringen op de werkvloer en procedures in de school te vragen!

Elke dag geven we je een lees-, kijk-, of luistertip. En elke week verzamelen we de tips van de afgelopen week op onze blog! Dit zijn de tips van 29 maart tot en met 5 april!

Je kunt de tips ook in de app opslaan! Handig voor wat je later nog wilt lezen of als je artikelen rondom een thema wilt verzamelen! Of, als je een lijst wilt hebben van wat je gelezen hebt! Let op: opslaan van een tip kan 24 uur, opgeslagen tips blijven uiteraard beschikbaar zolang jij wilt in de app.

Vergeten een tip op te slaan? Ze staan gelukkig gewoon in onze blog:

Blog Teacher Tapp NL
How dysfunctional is your team?
Hoe vind ik een leuke baan?
Is het tijd voor meer zingeving en levensbeschouwing in het onderwijs?
The right job pays: Effects of different types of work on study progress of pre-service teachers
De 4 kwarten van Dylan Wiliam; een effectieve aanpak voor het nakijken
Feedbackprocessen
Seks: hoe praat je erover in de klas?

  • Bericht gepubliceerd op:6 april 2024